Crkva Presvete Bogorodice u Ravnoj Reci okupila meštane na svojoj slavi

Autor: Lj. Pavlović

VLADIČIN HAN – U crkvi posvećenoj Presvetoj Bogorodici u Ravnoj Reci, poslednjem selu na granici Opštine Vladičin Han sa vranjskom, danas je svečanom liturgijom obeležena hramovna slava. Ni ovo selo nije zaobišla zla sudbina i iseljavanje, pa se umesto na seoskom saboru, sada Ravnorečani sastaju samo u svetinji o većim praznicima. Prema poslednjem popisu iz 2022. godine, bilo ih 38. Samo jednu deceniju pre toga, brojalo je 83 stanovnika.

Ravna Reka se od Vladičinog Hana nalazi na nešto većoj udaljenosti od 20 kilometara. Do nje većim delom vodi asfaltni put preko Kacapuna, ili Vidinske doline, koji se u Lepenici odvaja sa državnog, nekadašnjeg regionalnogputa, ka Vranju. Sadašnja crkva, Uspenja Presvete Bogorodice podignuta je na temeljima nekadašnje, što potvrđuje da je mesto bilo naseljeno od davnina. Pretpostavlja se da je na mestu Gradište, na granici sa Jagnjilom, nekada postojao rimski grad, gde su ljudi kasnije pronalizili ostake glinenih posuda i ćeramide. Na mestu gde je sada crkva, postojalo je i groblje, a kamenje sa njega je korišćeno je za zidanju škole i crkvenog vajata.

„Sadašnju Ravnu Reku, veruje se, osnovali su srpski doseljenici, koje je pribrao musliman u narodu zapamćen kao Raman, naseljen u Vranju. To je Ramiz-paša, sin poznatog Husejin-paše. Njegov veliki čiflik nalazio se u selu Jovcu. Po pomenutom vlasniku selo je najpre nazvano Ramanova Reka. Vlasnik je kasnije prodao zemlju drugom čiflik sahibiji. On se zvao Osman Đole-efendi, koji je bio vlasnik sela do 1878. g. Pomenute godine on se iselio, a zemlju je prodao seljacima opunomoćenik Milan Banker iz Vranja. Plaćali su: „jedan dukat za jedan dunum njive ili livade“,“ podaci su pronađeni na stranici aSrbija.
Kaže se i da su u selu u to vreme živeli Arbanasi, poljaci iz nekih poljaničkih sela. Prilikom oslobođenja od Turaka 1878.g. selo je imalo oko 10 srpskih kuća na mestima: Dejkovlas, Sredorek, Opaljenik, Cerjani, Zdravkovci, Čarapinci. Do 1918.g. u Ravnoj Reci bilo je nekoliko romskih porodica, koje su se bavili kovačkim zanatom. To su bile porodice Šain, Rašid, Šaćir, koje su se preselile iste godine u prigradsko selo, Lepenicu.
Prema istom izvoru, stanovništvo Ravne Reke potiče od doseljenika.

Rodovi poznatog porekla su: Simončani ili Dubravci, došli su u tursko doba iz poljaničkog sela Strešak. Marčini, Glavinci, Velkovci, Čarapinci i Đorinci doselili su se iz Sebevranja. Pretpostavlja se da je njihovo dalje poreklo iz Bosilegrada. Čarapinci potiču od pretka deda Stevana, poreklom su iz Buljesovca u jugozapadnom delu Vranjske kotline. Deda Buljes je bio imućan čovek. Držao je oko 12 konja. Sagulci su došli iz Urmanice u Poljanici. Tamo su „dugovali za porez“ pa „dobegli ovde“. Najpre su čuvali konje u rodu Buljesu. Doseljeni rodovi nepoznatog porekla su: Ljubanovi, Zdravkovci, Karavanovci i Čekrlici,“ podaci su istog izvora.

Njanaseljenija mahala u Ravnoj Recu su Sađani. Uz malobrojna većinska staračka domaćinstva, retki su mladi. Neke porodice su poslednjih godina podigle vićnjake i obnavljaju dedovinu. Međutim, loša putna infrastruktura u samom selu, sigurno neće doprineti stalnom povratku, niti ozbiljniji razvoj poljoprivrede, pa ni voćarstva.

Ckva u Ravnoj Reci podignuta je izneđu 1930. I 1937. godine, talaganjem meštana tog sela i Solačke Sene. U periodu od 2010. do 2015. godine, sa dolaskom sveštenika Branka Đorđevića, saniran je krov crkve i fasada, dok je novi zvonik podignut 2017.